Publikacje

Mandala i jej zastosowanie w pracy wychowawcy świetlicy

Mandala to słowo wywodzące się z sanskrytu i oznacza: koło życia, cały świat, centrum, święty krąg. Mandala jest rysunkiem w formie koła, określa wewnętrzny porządek natury. Początkowo mandala była znana jedynie mnichom tybetańskim, którzy stosowali ją jako formę modlitwy i medytacji tworząc różne koła z kolorowego piasku.

Pojęcie mandali rozpowszechnił C. G. Jung stosując ją w swojej pracy terapeutycznej w leczeniu nerwic, schizofrenii i stanów depresyjnych. To on stwierdził, że mandala odzwierciedla stan psychiczny autora, który używa dających się zinterpretować barw i symboli w swojej konstrukcji rysunku.

Obecnie mandala poza właściwościami terapeutycznymi coraz chętniej stosowana jest w edukacji. Zalety stosowania mandali w pracy z dziećmi są następujące:

  • wycisza, uspokaja;
  • poprawia koncentrację;
  • przyczynia się do wytrwałości i konsekwencji w działaniu;
  • sprzyja wewnętrznej integracji, harmonii;
  • wykształca zdolności manualne i technikę rysunku dziecka;
  • usprawnia motorykę dłoni;
  • pobudza kreatywność twórczą;
  • zmniejsza stany lękowe, znikają napięcia;

Najczęściej stosowane formy pracy z mandalą:

  1. Kolorowanie gotowych wzorów mandali.
  2. Wymyślanie i rysowanie własnych pomysłów, np.:wypełnianie konturu koła symbolami i kolorami wg. własnego uznania za pomocą kredek, flamastrów czy kredek. Można także wykonać mandalę z innych materiałów: plasteliny, tkanin oraz materiałów naturalnych: piasek, kamienie, patyki, rośliny, nasiona, ziarna. Za podstawę do stworzenia mandali może wtedy służyć nie tylko papier ale również plastik, szkło, tektura. Można również wykonać mandalę na podłożu naturalnym – ułożyć ją na ziemi, trawie jednak stopień jej trwałości będzie niewielki.

Mandalę można z powodzeniem wykorzystać w świetlicy szkolnej jako element wyciszający dzieci lub podczas zajęć plastycznych. Dzieci mogą kolorować gotowe wzory lub tworzyć własne mandale a wykonane prace będą stanowić doskonały materiał dekoracyjny. Można również organizować konkursy tematyczne związane z mandalą, wystawy prac. Podczas zajęć na świeżym powietrzu np. na terenie boiska szkolnego uczniowie mogą tworzyć mandale z surowców naturalnych. Zastosowanie mandali świetlicy jest wszechstronne i zależy od pomysłowości nauczyciela oraz uczniów. Ważne aby praca nad mandalą przebiegała w atmosferze spokoju i wyciszenia.

Znaczenie barw i symboli występujących w mandali

Wykonane mandale można zinterpretować pod względem kolorów, kształtów, linii. Warto także zapisać na nich daty powstania – dzięki nim będzie widać w jakim stanie psychicznym znajdował się ich autor w określonym czasie.

ŻÓŁTY
Znaczenie pozytywne – słońce, światło, pogoda ducha, radość, zadowolenie, oświecenie, rozwój, uwolnienie intelektu, rozbudzona wyobraźnia, chęć działania, dążenie do wolności. Znaczenie negatywne – strach przed ciasnotą /klaustrofobia/, powierzchowność, zazdrość, mania wyższości.
POMARAŃCZOWY
Znaczenie pozytywne – optymizm, energia, radość życia, ambicja, łatwość nawiązywania kontaktów, aktywność, czułość, zdecydowanie, odwaga, siła, serdeczność, młodość, wiara w siebie. Znaczenie negatywne – traktowanie życia zbyt lekko /beztroski/, żądza znaczenia /wygórowana ambicja/.
CZERWONY
Znaczenie pozytywne – miłość, chęć życia, zmysłowość, wiara w siebie, siła, wytrwałość, samodzielność. Znaczenie negatywne – nienawiść, złość, pobudliwość.
RÓŻOWY
Znaczenie pozytywne – romantyzm, przychylność, poświęcenie, wrażliwość, kobiecość, wstrzemięźliwość, delikatność, zdolność rozkoszowania się nawet małą rzeczą, elegancja, zgodność. Znaczenie negatywne – tajemniczość, potrzeba ochrony, nierealność, niesamodzielność.
FIOLETOWY
Znaczenie pozytywne – zdolność do medytacji, duchowość, mistyczność, umiejętność łączenia przeciwieństw, zdecydowanie w uczuciach, indywidualizm. Znaczenie negatywne – cierpienie, ból, melancholia, rezygnacja, "odwrócenie się", zrzeczenie się np. własnej racji.
NIEBIESKI
Znaczenie pozytywne – pewność siebie, zrównoważenie, opanowanie, zgodność, spokój, odprężenie, tęsknota, wierność, idealizm, rozsądek. Znaczenie negatywne – pustka, nuda, obezwładnienie, naiwność.
TURKUSOWY
Znaczenie pozytywne – przyjaźń, komunikatywność, pomysłowość, pewność siebie, urok osobisty, wdzięk, humor, "dusza towarzystwa". Znaczenie negatywne – kaprysy, mania wyższości, żądza uznania.
ZIELONY
Znaczenie pozytywne – żywotna natura, nadzieja, silna wola, równowaga emocjonalna, wytrzymałość, zdrowie, uznanie, ambicja. Znaczenie negatywne – wygórowana ambicja, nieszczerość, żądza władzy.
CZARNY – SZARY
Znaczenie pozytywne – honor, zachowanie godności, odnawianie się, powracanie. Znaczenie negatywne – śmierć, zniszczenie, żałoba, grzech, strach, obawa, strata, niebezpieczeństwo, beznadzieja, niechęć, przymus, przesycenie /obrzydzenie/.
BIAŁY
Znaczenie pozytywne – czystość, niewinność, doskonałość, szlachetność, cnota, rzeczowość, wzniosłość, wybawienie. Znaczenie negatywne – obojętność, chłód, abstrakcyjność, przesadny perfekcjonizm
KWADRAT
Oznacza cztery regiony świata, cztery pory roku, itd. Ponadto znamionuje niezłomność, stabilność, poczucie realności.
KOŁO
Zamyka w sobie to co duchowe, symbol słońca, wszechświata; jedność, absolut, doskonałość.
TRÓJKĄT
Uosabia twórczy intelekt, możliwości, pierwiastek aktywny; gdy wierzchołkiem do góry - męskość, ogień, gdy ku dołowi kobiecość, woda, nieświadomość.
KRZYŻ
Oznacza zakończenie jakiegoś etapu w życiu autora.
SPIRALA
Symbol tęsknoty za doskonałością.

Źródła: